Zona Vakalarındaki Artışa Karşı Erken Müdahale ve Aşı Uyarısı

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Duran Tok, son zamanlarda zona vakalarında belirgin bir artış yaşandığına dikkat çekerek, "Zona hastalığı şiddetli sinir ağrılarına yol açabilir, bu nedenle ilk 72 saatteki erken müdahale ve koruyucu aşı önemlidir" ifadelerini kullandı. Çocukluk çağında geçirilen su çiçeği enfeksiyonunun ardından sinir köklerinde uykuya dalan virüsün, bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla yeniden aktif hale gelmesi sonucu zona hastalığı ortaya çıkıyor.

Yoğun stres, uykusuzluk, aşırı yorgunluk ve psikolojik etkenlerin bağışıklık direncini düşürerek hastalığı tetiklediğini belirten Prof. Dr. Duran Tok, virüsün reaktive olma sürecini şu sözlerle anlattı: "Bağışıklık sistemi düştüğü zaman virüs reaktive olarak sinir trasesi boyunca cilde ulaşıyor. O bölgede elektrik çarpması şeklinde şiddetli ağrılar, batma, yanma ve ciltte içi sıvı dolu kabarcıklar (lezyonlar) şeklinde karşımıza çıkabiliyor. Bağışıklık sisteminin düşmesine neden olan birçok hadise bu enfeksiyonun daha sık görülmesine zemin hazırlıyor."

İlgili haber: Akciğer Kanserinde Erken Teşhis İçin Yeni Umut: 5 Yıl Önceden Tespit Edilebilecek

Zonanın vücutta en sık görüldüğü bölgeler hakkında bilgi veren Prof. Dr. Tok, "Virüs tek bir sinir hattını takip eder. Bu nedenle döküntüler vücudun yalnızca sağ ya da sol tek bir tarafında bant veya kuşak şeklinde dizilir; genellikle orta hattı geçmez. Ancak olguların yarısından fazlası göğüs kafesi ve sırttadır (kaburga hizası). Hastalığa ‘kuşak hastalığı’ denmesinin sebebi de budur. Hastalık ikinci sıklıkta bel ve karın bölgesinde görülür. Yine yüz ve göz çevresinde de görülebilir ki bu durumda alın, şakak ve göz çevresindeki sinir tutulabilir. Göz tutulumu acil müdahale gerektirir, tedavi gecikirse kalıcı görme hasarı bırakabilir" dedi.

Son dönemdeki artışın temelinde bağışıklık dengesindeki değişimlerin yattığını ifade eden Prof. Dr. Tok, etkili olan üç ana faktörü şöyle sıraladı: "Toplumun yaşlanması: Tedavideki gelişmeler ve yeniliklerle birlikte ortalama insan ömrü istatistiksel olarak uzuyor. Ancak yaş ilerledikçe hücrelerimizin virüsleri baskılama gücü dolayısıyla yani hücresel bağışıklık doğal olarak zayıflar. Bir toplumda yaşlı nüfus arttıkça zonaya yakalanan kişi sayısı da otomatik olarak yükseliyor. Modern yaşamın getirdiği kronik stres ve tükenmişlik: Uyku bozuklukları, ağır iş temposu, kaygı ve stres vücutta kortizol seviyesini yükseltir. Bu durum; sinir köklerinde uyuyan virüsün adeta yeniden harekete geçmesine yol açar. Kronik hastalıklar ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar: Kanser tedavileri, romatizmal hastalıklar, organ nakilleri, kontrolsüz diyabet ve steroid gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanımı eskiye göre çok daha yaygın olduğundan bu durum virüsün uyanmasını kolaylaştırıyor."

Her yaşta, hatta çocuklarda bile görülebilen hastalığın riskinin 50 yaşından sonra ciddi şekilde arttığını belirten Prof. Dr. Tok, 80 yaşına kadar yaşayan her üç kişiden birinin hayatında en az bir kez zona geçirdiğini bildirdi. Hastalığın bulaşıcılığına dair ise şu bilgileri paylaştı: "Bir kişiden diğerine doğrudan zona bulaşmaz. Yani bir zonası olan kişiye dokundunuz diye sizde aniden zona çıkmaz. Ancak, vücuttaki o içi su dolu kabarcıkların patlamasıyla ortaya çıkan sıvı, daha önce hiç suçiçeği geçirmemiş veya suçiçeği aşısı olmamış birine temas ederse o kişiye virüs bulaşıp ve o kişi suçiçeği çıkarabilir. Döküntüler kuruyup kabuk bağladıktan sonra bulaşıcılık tamamen biter."

Tedavide zamanla yarışıldığını hatırlatan Prof. Dr. Duran Tok, belirtiler fark edildikten sonraki ilk 72 saat içinde antiviral tedaviye başlanmasının kritik olduğunu vurguladı. Tok, "Zamanında müdahale edilmeyen tablolarda, döküntüler iyileşse dahi aylarca ya da yıllarca sürebilen kalıcı nöropatik sinir ağrıları (postherpetik nevralji) gibi ciddi komplikasyonlar gelişebiliyor" uyarısında bulundu.

İlgili haber: Robotik Rehabilitasyon Felçli Hastalara Yeniden Hareket Kabiliyeti Kazandırıyor

Özellikle 50 yaş ve üzerindeki bireyler ile bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerin yüksek risk altında olduğunu belirten Prof. Dr. Duran Tok, koruyucu önlemlerin başında aşının geldiğini ifade ederek, "Aşı yapılması durumunda hastalığın ortaya çıkması yüzde 90’ın üzerinde engellenebilmektedir" dedi ve risk grubundaki kişilerin hekimlerine danışarak bilinçli hareket etmeleri gerektiğini, 50 yaş ve üzerindeki tüm yetişkinlerin zona aşısı yaptırması gerektiğini ekledi.