Akciğer Kanserinde Erken Teşhis İçin Yeni Umut: 5 Yıl Önceden Tespit Edilebilecek

Akciğer kanserinin, uzun süre herhangi bir belirti göstermeden ilerlemesi, erken teşhis sürecini oldukça zorlaştırıyor. Ancak hastalığın klinik bulgular henüz ortaya çıkmadan önce vücutta biyolojik izler bırakabileceği yönündeki çalışmalar, risk değerlendirmesinde yeni yöntemlerin önünü açıyor. University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacıları tarafından 4 Haziran 2026 tarihinde duyurulan ve Cell dergisinde yayımlanan çalışma, kanda tespit edilen 14 proteinden oluşan bir imzanın, akciğer kanseri tanısından beş yılı aşkın bir süre önce artmış riski işaret edebildiğini ortaya koydu.

Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, bu gelişmenin kanser henüz oluşmadan yüksek riskli biyolojik süreçlerin tanınması açısından kritik bir bilimsel adım olduğunu belirtti. UK Biobank kapsamında 48 binden fazla kişinin kan örneklerinin makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz edildiği çalışmada; yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik değişkenler 14 proteinlik imza ile birlikte değerlendirildi. Bu imzanın, ilerleyen dönemde akciğer kanserine yakalanan bireylerde belirginleştiği görüldü. Prof. Dr. Deniz Arslan, bulguların dünyanın farklı bölgelerinden sekiz ayrı veri kümesinde doğrulanmasının, biyolojik imzanın daha geniş popülasyonlarda değerlendirilmesi için güçlü bir bilimsel temel oluşturduğunu ifade etti.

İlgili haber: Robotik Rehabilitasyon Felçli Hastalara Yeniden Hareket Kabiliyeti Kazandırıyor

Araştırmanın dikkat çeken bir diğer noktası ise, söz konusu proteinlerin doğrudan tümörden kaynaklanmak yerine, kanser oluşmadan önce akciğer dokusunda meydana gelen değişmiş inflamatuvar ortamı yansıtıyor olabileceği. Bu süreçte hava kirliliği ve sigara dumanı gibi çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülüyor. Prof. Dr. Deniz Arslan, araştırmacıların IL-1 aracılı inflamasyonun hedeflenmesinin gelecekte koruyucu tedavilere katkı sağlayabileceğini öne sürdüğünü ancak bu mekanizmanın insanlarda kanseri önlediğinin henüz kanıtlanmadığını belirtti.

Kişiselleştirilmiş onkoloji açısından büyük bir potansiyel taşıyan bu bulguların klinik uygulamaya geçebilmesi için daha kapsamlı değerlendirmelere ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Prof. Dr. Deniz Arslan, "Bilimsel bulguların klinik uygulamaya aktarılabilmesi için daha kapsamlı değerlendirmelere ihtiyaç bulunmaktadır. Bununla birlikte risk öngörüsü, kanser tanısı anlamına gelmez; klinik uygulamaya geçiş için prospektif doğrulama, test eşiklerinin belirlenmesi ve gerçek hasta yararının gösterilmesi şarttır" dedi.

14 proteinlik panelin şu an için rutin bir tarama testi olmadığını ve düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisinin (BT) yerini tutmadığını belirten Prof. Dr. Deniz Arslan, "Sigaranın bırakılması, tütün dumanından ve hava kirliliğinden korunma ile uygun risk grubundaki kişilerin düşük doz BT ile taranması, akciğer kanserine karşı temel stratejiler arasında yer alıyor. Gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle kişilerin hangi zamanda ve hangi yoğunlukta izlenmesi gerektiğinin daha isabetli belirlenmesi mümkün olabilir" şeklinde konuştu.

İlgili haber: Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Yeni Doktor Göreve Başladı

Kanser sonrası tedaviye odaklanan geleneksel yaklaşımın ötesinde, hastalık gelişmeden önceki riskli süreçleri tanımayı hedefleyen bu çalışma, biyolojik risk bilgisinin güvenilir ve erişilebilir bir korunma programına dönüştürülmesini amaçlıyor. Prof. Dr. Deniz Arslan, bu araştırmanın kişiselleştirilmiş izlem stratejilerine katkı sağlayacağını belirterek, biyolojik risk bilgisinin güvenilir korunma yaklaşımlarına dönüştürülmesinin önemini vurguladı ve "Bu araştırma, kişiselleştirilmiş onkolojinin tedaviden korunmaya doğru genişleyebileceğini gösteren güçlü bir bilimsel işarettir" diyerek sözlerini tamamladı.