Diyabetin Sinsi Tehlikesi: Böbrek Hasarı Diyaliz ve Nakle Kadar Gidebiliyor

Diyabetin böbrekler üzerindeki sinsi etkileri, zamanla diyaliz ihtiyacına ve hatta organ nakline kadar uzanan ciddi süreçlere yol açabiliyor. Uluslararası Nefroloji Derneği (ISN) tarafından paylaşılan küresel verilere göre, dünya genelinde 20 yaş ve üzerindeki yaklaşık 850 milyon yetişkin kronik böbrek hastalığıyla mücadele ediyor. Yetişkin nüfusta görülme sıklığı yüzde 14,2'ye ulaşan bu hastalık, her yıl yaklaşık 1,48 milyon kişinin yaşamını yitirmesine neden oluyor. Bu tablo, böbrek hastalıklarının yalnızca ileri yaş gruplarını değil, milyonlarca insanı etkileyen küresel bir sağlık sorunu olduğunu kanıtlıyor.

Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı 11. Diyabet Atlası verileri, Türkiye'nin Avrupa Bölgesi'nde diyabetli yetişkin sayısının en yüksek olduğu ülke olduğunu gösteriyor. 20-79 yaş aralığında yaklaşık 9,6 milyon kişinin diyabetle yaşadığı ülkemizde, birçok kişinin hastalığının farkında olmadan yaşamını sürdürdüğü ve organ hasarlarının gizlice ilerlediği belirtiliyor. Diyabetin sadece kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayıp; kalp, göz, sinir sistemi ve özellikle böbrekleri etkileyebilmesi, düzenli kontrolleri zorunlu kılıyor.

İlgili haber: Trabzon Şehir Hastanesi'nde Geri Sayım Başladı

Kronik böbrek hastalığının en önemli nedenlerinden biri olan diyabet, kontrol altına alınamadığında yüksek kan şekeri aracılığıyla böbrek damarlarına zarar vererek organın süzme işlevini bozuyor. Bu hasarın en tehlikeli yönü ise başlangıç evrelerinde hiçbir belirti vermemesi ve kişinin kendisini iyi hissetmeye devam etmesi. Böbrek hasarının erken işaretlerinden biri olan idrarda albümin (protein) görülmesi ve kandaki kreatinin değerinden hesaplanan tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) ile süzme kapasitesindeki değişimler, teşhis için kritik önem taşıyor.

Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Diyabetin böbrekler üzerindeki etkisi, aslında toplum sağlığına daha geniş bir açıdan bakmamız gerektiğini gösteriyor. Bir hastalığın sonuçları yalnızca hastayı değil, ailesini, yakın çevresini ve sağlık sistemini de etkiliyor. Üstelik böbrek hastalıkları gibi bazı sağlık sorunları, kişi kendini iyi hissederken sessizce ilerleyebiliyor. Bu nedenle sağlığımızı korumak için hastalanmayı beklememeli, düzenli kontrolleri günlük yaşamımızın bir parçası haline getirmeliyiz. Diyabet gibi yaygın ve böbrek sağlığını doğrudan etkileyebilen hastalıklar söz konusu olduğunda, doğru bilgiye erişimin ve erken önlem almanın önemini daha fazla anlatmamız gerektiğine inanıyoruz. Böbrek sağlığını korumak, yalnızca sağlık kurumlarının ya da hekimlerin değil, hepimizin ortak sorumluluğu" ifadelerini kullandı.

İlgili haber: Diyabet Tehdidi: Her 10 Kişiden 4'ü Hastalığının Farkında Değil

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Endokrinoloji, Metabolizma ve Diyabet Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Durcan ise diyabetin böbrek sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek erken tanının önemini vurguladı. Dünya Diyabet Günü temasının "Diyabette erken davranmak" olduğunu hatırlatan Doç. Dr. Durcan, diyabetin böbreklerde oluşturduğu hasarın çoğu zaman belirti vermeden yıllar içinde geliştiğini belirtti. Diyabetin, insülin hormonunun yetersizliği veya etkisizliği sonucu kan şekerinin kalıcı olarak yükselmesiyle ortaya çıktığını ifade eden Durcan, vakaların yüzde 90’ından fazlasının aşırı kilo ve hareketsizlikle ilişkili Tip 2 diyabet olduğunu söyledi. Yüksek kan şekerinin böbreklerdeki milyonlarca küçük damar yumağına zarar verdiğini, bunun sonucunda süzme işlevinin bozulduğunu ve idrarda protein kaçağının başlayabildiğini belirten Durcan; yüksek tansiyon, fazla kilo ve sigaranın bu hasar sürecini hızlandırdığını kaydetti.