Sultan II. Abdülhamid'den Erzurum'un Direnişine Tarihi Takdir

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı döneminde Erzurum, yalnızca askeri bir savunma noktası değil, aynı zamanda halkın topyekûn direniş gösterdiği kritik bir merkez haline geldi. Rus kuvvetlerinin Erzurum tabyalarına yönelik saldırıları sırasında, Osmanlı askerlerinin cephedeki mücadelesine şehir halkı da aktif olarak destek verdi. Aziziye Müdafaası, bu dayanışma ruhuyla askeri bir başarının ötesine geçerek toplumsal bir hafıza oluşturdu.

Sultan II. Abdülhamid'in Erzurum halkına gönderdiği tarihi telgraf, bu direnişin devletin en üst kademesinde nasıl karşılandığını belgelemektedir. Telgrafta, Rus saldırıları karşısında halkın düzenli birliklerle omuz omuza vererek düşmana karşı koyduğu vurgulanarak, savunmanın kararlılığına dikkat çekiliyor.

İlgili haber: Çameli'nin Geleneksel Lezzetleri Gelecek Nesiller İçin Kayıt Altına Alındı

Belgenin en çarpıcı kısımlarından biri, kadınların ve çocukların cepheye verdiği destekle ilgili bölümlerdir. Telgrafta, iffetli kadınların ve zeki çocukların savaş meydanına kadar su taşıyarak susuz kalan askerlere yardım ettikleri ifade edilmektedir. Bu detay, savaşın en zor anlarında toplumun her kesiminin imkanları dahilinde savunmaya katkı sağladığını ve bir tas suyun taşıdığı cesaret ile dayanışma anlamını ortaya koymaktadır.

Söz konusu telgrafta ayrıca Gazi Ahmed Muhtar Paşa ve İsmail Paşa'dan gelen raporlara da yer verilmesi, Erzurum'daki gelişmelerin merkezî yönetim tarafından yakından takip edildiğini göstermektedir. Sultan Abdülhamid, halkın vatanseverliğini ve fedakarlığını takdir ederken, savunmadaki kararlılığın sürdürülmesini istemiştir. Bu mesaj, aynı zamanda savaş sürerken halka verilen önemli bir moral desteği niteliğindedir.

İlgili haber: Anadolu'nun Binlerce Yıllık Zeytin Mirası İçin Koruma Çağrısı

Şehir Araştırmacısı Taner Özdemir, belgenin önemine değinerek şu ifadeleri kullandı: "Bu telgraf, Aziziye Müdafaası’nı yalnızca askerî bir mücadele olarak görmememiz gerektiğini gösteren son derece önemli bir tarihî kayıttır. Sultan Abdülhamid’in ifadelerinde Erzurum halkının cesaretini, fedakârlığını ve vatan sevgisini açıkça görüyoruz. Özellikle kadınların ve çocukların savaş meydanına kadar su taşıyarak askerlere destek vermesi, bu mücadelenin bütün bir şehir tarafından sahiplenildiğini ortaya koyuyor. Erzurum’un kahramanlığı bir telgrafa sığmayacak kadar büyüktür. O gün cephede düşmana karşı mücadele eden asker kadar, askere su taşıyan kadın, yardım eden çocuk ve evladını vatan savunmasına uğurlayan anne de bu destanın bir parçasıdır. Bir tas su, o gün yalnızca susuzluğu gidermenin değil, vatan savunmasına omuz vermenin de sembolü hâline gelmiştir. Bu tür belgeler, tarihimizin ayrıntılarını anlamamız bakımından çok kıymetlidir. Çünkü tarih sadece savaşların sonuçlarından, komutanların kararlarından ve askerî harekâtlardan ibaret değildir. Halkın yaşadıkları, kadınların ve çocukların üstlendiği roller de bu tarihin bir parçasıdır."