Ruh Sağlığında Önyargıları Kırmanın Anahtarı: Deneyimleri Dinlemek

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü'nün 2026 yılı temasını "Lived experiences heard: real voices, real change" (Yaşanmış deneyimler duyulsun: gerçek sesler, gerçek değişim) şeklinde belirledi. Bu tema, ruh sağlığı sorunlarını bizzat yaşayan bireylerin bilgi ve tecrübelerinin, karar alma süreçlerine ve hizmetlerin geliştirilmesine dahil edilmesini hedefliyor.

Psikiyatri Uzmanı Dr. Kenan Temiz, ruh sağlığı hizmetlerinde sadece tanı ve belirtilere odaklanmak yerine, kişinin kendi deneyimine kulak verilmesinin kritik olduğunu belirtti. Dr. Temiz, "Ruh sağlığı alanında kişinin ne yaşadığını, kendisini nasıl hissettiğini ve yaşadığı güçlüklerin hayatını nasıl etkilediğini anlamak tedavinin önemli bir parçasıdır. Kişinin deneyimini anlatmasına alan açmak, onu yalnızca bir hastalık veya tanı üzerinden değerlendirmemek gerekir" ifadelerini kullandı. Ayrıca, "Ruhsal olarak zorlanan kişinin yaşadıklarını paylaşabilmesi ve ihtiyaç duyduğunda destek alabilmesi sağlıklı bir toplumun önemli göstergelerinden biridir" dedi.

İlgili haber: Prof. Dr. İbrahim Taymur: Ruh Sağlığı Sadece Bireysel Değil, Toplumsal Şartlarla Şekillenir

Her bireyin yaşamının belli dönemlerinde stres, kaygı, üzüntü veya motivasyon kaybı yaşayabileceğini hatırlatan Uzm. Dr. Temiz, asıl önemli olanın bu durumların süresi ve günlük yaşam üzerindeki etkisi olduğunu vurguladı. Dr. Temiz, "Sürekli kaygı hali, uzun süren mutsuzluk, daha önce keyif alınan şeylere karşı ilginin azalması, sosyal hayattan uzaklaşma, uyku ve iştah düzenindeki belirgin değişiklikler, dikkat ve konsantrasyon sorunları veya günlük sorumlulukları yerine getirmekte zorlanma gibi durumlar kişinin ruhsal açıdan zorlandığını gösterebilir. Bu belirtiler uzun sürüyor ve kişinin yaşamını etkiliyorsa profesyonel değerlendirme önemlidir" şeklinde konuştu.

Aynı tanıya sahip kişilerin bile farklı süreçler geçirebileceğine dikkat çeken Dr. Temiz, "Ruhsal sorunlarda herkes aynı belirtileri aynı şekilde yaşamaz. Aynı tanıya sahip iki kişinin yaşadığı süreç, ihtiyaçları ve tedaviden beklentileri birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle kişinin kendi deneyimini anlatabilmesi ve sağlık profesyonelinin bu deneyimi dikkate alması çok değerlidir. Dinlemek, anlamak ve birlikte bir yol haritası oluşturmak ruh sağlığı hizmetlerinin önemli unsurlarıdır" dedi.

Toplumdaki önyargıların profesyonel destek alma sürecini geciktirdiğini belirten Dr. Temiz, yardım istemenin bir zayıflık olmadığını şu sözlerle açıkladı: "Bir kişinin ruhsal olarak zorlandığını ifade etmesi güçsüzlük değildir. Tam tersine, kendi yaşadığı durumu fark etmesi ve destek araması sağlığı açısından önemli bir adımdır. Ruh sağlığıyla ilgili sorunların saklanması veya kişinin bunlarla tek başına mücadele etmek zorunda olduğunu düşünmesi, yardım arama sürecini geciktirebilir".

DSÖ'nün 2026 teması kapsamında, bireylerin yargılanmadan dinlenebileceği alanların oluşturulmasının önemine değinen Dr. Temiz, "Ruh sağlığı konusunda gerçek değişim için insanların yaşadıklarını anlatabilecekleri, yargılanmadan dinlenebilecekleri ve ihtiyaç duyduklarında destek alabilecekleri alanlara ihtiyaç var. Bir kişinin yaşadığı deneyim, yalnızca onun kişisel hikâyesi değildir; ruh sağlığı hizmetlerinin nasıl daha anlaşılır, erişilebilir ve kişinin ihtiyaçlarına duyarlı hale getirilebileceği konusunda da önemli bir kaynaktır" dedi.

İlgili haber: İstanbul'da Dev Meme Kanseri Zirvesi: 62 Ülkeden Binlerce Bilim İnsanı Buluştu

Dr. Temiz, 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü'nün farkındalığı artırmak, önyargıları azaltmak ve deneyimlerin duyulmasını sağlamak adına büyük bir fırsat olduğunu belirterek, ruh sağlığının genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti.