Atatürk Üniversitesi'nden Tıpta Küresel Başarı: Hastalıkların Genetik İzleri Haritalandı

Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesinin liderliğinde, farklı tıp disiplinlerinden araştırmacıların katılımıyla beş yıl boyunca sürdürülen geniş kapsamlı bilimsel çalışma, etki faktörü 18 olan dünyanın en saygın multidisipliner bilim dergilerinden Nature Communications’ta yer buldu. Araştırma kapsamında, 98 farklı sağlık sorununa sahip 4.444 bireyin moleküler verileri analiz edilerek hastalıkların kandaki genetik izleri belirlendi. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesinden 81 ve Diş Hekimliği Fakültesinden 3 olmak üzere toplam 84 araştırmacının katkı sağladığı çalışma, disiplinler arası araştırma kültürünün ve uluslararası bilimsel iş birliğinin önemli bir örneği olarak kaydedildi.

2021 yılında Atatürk Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulundan alınan onay ile başlayan süreç, Tıp Fakültesinin çeşitli klinik ve temel bilim anabilim dallarındaki akademisyenlerin katılımıyla yaklaşık beş yıl sürdü. Üniversitenin klinik araştırma altyapısının uluslararası iş birlikleriyle harmanlandığı çalışma, insan hastalıklarının moleküler düzeyde anlaşılması için kapsamlı bir veri kaynağı oluşturdu. "Whole Blood Transcriptomics Atlas Across Human Diseases" başlığını taşıyan araştırmanın Atatürk Üniversitesi'ndeki koordinasyonu; Tıbbi Genetik Anabilim Dalından Prof. Dr. Abdulgani Tatar ve Doç. Dr. Çiğdem Yüce Kahraman ile Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalından Prof. Dr. Hasan Türkez tarafından gerçekleştirildi.

İlgili haber: Bebeklerde Kasık Şişliklerine Dikkat: Cerrahi Müdahale Gerekebilir

Kanser, Alzheimer, Parkinson, diyabet, kalp-damar ve bağışıklık sistemi hastalıkları dahil olmak üzere 98 farklı sağlık durumunun incelendiği çalışmada, 4.444 bireyin tam kan gen ekspresyon profilleri analiz edildi. Bu süreçte hastalıklara özgü moleküler imzalar, metabolik yolaklar ve bağışıklık sistemi değişimleri detaylıca haritalandırıldı. Ayrıca 1.280 bireye ait protein verileri gen ekspresyon sonuçlarıyla birleştirildi. Makine öğrenmesi algoritmalarıyla geliştirilen modeller, farklı hastalıkların moleküler özelliklerine göre sınıflandırılmasında çoklu omik analizlerin sağladığı üstünlüğü kanıtladı.

Çalışmanın en kritik kazanımı, hastalıkların sadece klinik belirtilerle değil, kandaki moleküler değişimler üzerinden de kapsamlı şekilde değerlendirilebileceğinin gösterilmesi oldu. Elde edilen bulgular; erken tanı için biyobelirteçlerin keşfi, kişiye özel risk analizleri, hastalık süreçlerinin takibi ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi için yeni kapılar açıyor. Nature Portfolio bünyesinde yayımlanan bu araştırma, Atatürk Üniversitesinin uluslararası bilim dünyasındaki görünürlüğünü artırırken, farklı tıp disiplinlerini ortak bir hedefte buluşturma kapasitesini de kanıtlamış oldu.

İlgili haber: Bayburt'ta Köy Sakinlerine Kanser Taraması Yapıldı

Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, beş yıl süren özverili çalışmanın Nature Communications gibi saygın bir dergide yayımlanması nedeniyle araştırma ekibini tebrik etti. Bu başarının üniversite için bir gurur kaynağı olduğunu belirten Rektör Hacımüftüoğlu, elde edilen sonucun güçlü klinik altyapının, disiplinler arası kültürün ve uluslararası iş birliklerinin somut bir göstergesi olduğunu ifade etti. Üniversitenin bilimsel üretimi insanlığın ortak yararına dönüştürme hedefiyle çalıştığını vurgulayan Hacımüftüoğlu, bilimsel bilginin insan sağlığının geleceğine katkı sağlayacak evrensel bir değere dönüştürülmesinin önemine dikkat çekti. Rektör Hacımüftüoğlu, koordinatör akademisyenler başta olmak üzere tüm bilim insanlarını kutlayarak, çalışmanın yeni bilimsel gelişmelere öncülük etmesini temenni etti.