Türkiye'nin 2030 Yapay Zeka Vizyonu: 10 Milyar Dolarlık Yatırım Hedefi

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nın detaylarını paylaştı. Yapay zekanın sunduğu fırsatların yanı sıra beraberinde getirdiği riskleri ve ülkenin bu alandaki yol haritasını değerlendiren Kacır, teknolojinin insan odaklı geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Yapay zeka sistemlerine yetki devredilmesinin insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını belirten Bakan Kacır, "Yapay zekaya yetki devredebiliriz, ancak sorumluluğu devredemeyiz" ifadesini kullandı.

Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde öncü konuma taşımayı amaçlayan 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı; "Farkında ol, faydalan, inşa et ve yön ver" şeklinde dört temel eksen üzerine inşa edildi. Bu kapsamda 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırılması, 10 bin ileri düzey uzman ve bu teknolojileri sektörlere entegre edebilecek 100 bin profesyonelin yetiştirilmesi öngörülüyor. Ayrıca, araştırmacıların ve girişimcilerin gerçek sorunlara çözüm üretebilmesi amacıyla en az 2 bin kamu veri setinin erişime açılacağı bildirildi.

İlgili haber: Turkcell, Dijital ve Yeşil Dönüşüm Vizyonunu COP31'de Sergileyecek

Altyapı yatırımlarına dikkat çeken Bakan Kacır, veri merkezi kapasitesinin 2030 yılına kadar en az 1 gigavata çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı. Bu süreçte veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zeka altyapısında özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi planlanıyor. HIT-30 Programı ile bu yatırımların hızlandırıldığı ifade edildi.

Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendirecek olan Türkçe büyük dil modeli BİLGE'nin ilk sürümünün yakında geliştiricilere açılacağı duyuruldu. BİLGE sayesinde yerel ekosisteme uygun yeni üretken yapay zeka uygulamalarının geliştirilebileceği, şirket ve araştırmacıların bu model üzerinden yeni ürünler ortaya çıkarabileceği kaydedildi.

Güvenli ve sorumlu kullanım için Yapay Zeka Etik Kurulu'nun kurulacağı açıklanan plan çerçevesinde, düzenlemelerin risklerle orantılı olması gerektiği vurgulandı. Tıbbi tedavi veya temel kamu hizmetleri gibi yüksek etkili uygulamalarda daha güçlü güvenceler ve insan denetimi öngörülürken, girişimciler için belirli kurallar altında test yapabilecekleri düzenleyici deneme alanları oluşturulacak. Etik Kurul; mahremiyet, ayrımcılığın önlenmesi ve çocuk güvenliği konularında rehberlik edecek.

Mevcut çalışmalara da değinen Bakan Kacır, bugüne kadar 82 bin üniversite öğrencisinin yapay zeka becerileri kazandığını, 9 bin araştırmacının ulusal süper bilgisayar altyapısından yararlandığını belirtti. Ayrıca Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC aracılığıyla 100 milyon dolar değerinde hesaplama kaynağına ücretsiz erişim sağlandığı aktarıldı.

İlgili haber: Eski Öğretmen Gülbahar Bağdur'un Başarı Hikayesi: 10 Hayvanla Başladı, 250'ye Ulaştı

Dezenformasyon, deepfake ve algoritmik ayrımcılığın toplumsal güveni tehdit ettiğini belirten Kacır, bu sorunlarla tek başına mücadele etmenin mümkün olmadığını ifade etti. G20, OECD, UNESCO, Türk Devletleri Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler bünyesindeki çalışmalara katkı sunduklarını belirten Bakan, yapay zekanın geleceğini belirleyecek kurallarda tüm ülkelerin etkin söz hakkına sahip olması gerektiğini vurguladı. Geleceği bir "emanet" olarak tanımlayan Kacır, gelecek nesillere güçlü teknolojilerin yanı sıra bu sistemleri sorgulama özgürlüğü ve hesap verebilirliğin aktarılması gerektiğini belirtti.