Trabzon'un 800 Yıllık Afet Arşivi Gün Yüzüne Çıkarıldı

Trabzon'un yaklaşık 800 yıllık afet tarihini mercek altına alan kapsamlı bir araştırma, kentin doğa olaylarıyla olan mücadelesini gözler önüne serdi. Coğrafyacı Mustafa Topsakal ve Trabzon Büyükşehir Belediyesi eski daire başkanı Fatih Erol tarafından kaleme alınan 'Geçmişten Günümüze Trabzon’da Doğal Afetler' isimli kitap, yeni belgeler ve güncel verilerle genişletilmeye devam ediyor. Çalışma kapsamında; sel, heyelan, çığ, fırtına ve deprem gibi afetlerin tarihleri, konumları ve yol açtığı can kayıpları detaylandırılırken, bu olayların tetiklediği göç hareketlerine de değiniliyor.

Güncellenen verilere göre, 1850 ile 2025 yılları arasında can kaybı tespit edilebilen 123 farklı afette toplam 693 kişi hayatını kaybetti. Bu kayıpların dağılımına bakıldığında; 40 sel ve taşkında 387, 46 heyelan ve kaya düşmesinde 142, 19 çığ olayında 85, 17 fırtına ve benzeri doğa olayında 76, bir depremde ise 3 kişinin yaşamını yitirdiği görüldü. Böylece toplam can kayıplarının yaklaşık yüzde 56'sının sel ve taşkınlardan kaynaklandığı, olay sayısı bakımından ise heyelan ve kaya düşmelerinin ilk sırada yer aldığı belirlendi.

İlgili haber: Efkan Ala: Devlete Talip Olan Servete Talip Olamaz

Kentin kayıtlı tarihindeki en büyük felaket, 148 kişinin yaşamını yitirdiği 1929 yılındaki Solaklı seli oldu. Bu felaketi sırasıyla 64 kişinin öldüğü 1988 Çatak heyelanı, 56 kişinin hayatını kaybettiği 1990 yılındaki sel ve 50 kişinin yaşamını yitirdiği 1998 Beşköy seli izledi. Sadece bu dört büyük afet, toplam can kaybının yaklaşık yüzde 46'sını oluşturdu.

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Trabzon'un bilinen en eski afet kaydının 800 yıl öncesine dayanması oldu. Tarihi anlatılara göre, 1223 veya 1228 yıllarında şehri kuşatan Selçuklu ordusu, şiddetli yağışlar sonucu meydana gelen bir sel felaketiyle karşılaştı. Surların dışında konuşlanan askerlerin bir kısmı sel sularına kapılarak boğuldu. Günümüzdeki Zağnos ve Tabakhane dereleriyle ilişkilendirilen bu olayda ölen asker sayısı tam olarak belirlenemese de, bu kayıt kentin tespit edilen en eski doğa afeti olarak kaydedildi.

Çığ felaketleri de kentte ağır sonuçlar doğurdu. 1860-2015 yılları arasında gerçekleşen 19 çığ olayında 85 kişi hayatını kaybetti. Bu kapsamda 1862 Akçaabat çığında 12, 1924 Akçaabat çığında 10, 1932 Maçka çığında 13 ve 2009 Zigana çığında 10 kişi yaşamını yitirdi. Çaykara'nın Kavlatan bölgesinde ise 1940, 1942, 1953, 1956, 1967, 1981 ve 2015 yıllarında can kayıplı çığ olayları yaşandı. Ayrıca envanterde 1919 Gülcemal kazasında 30, 1936 fırtınasında 19, 1962 fırtınasında 9 ve 1939 Erzincan depremiyle bağlantılı olarak Trabzon'da 3 kişinin öldüğü bilgisi yer aldı.

İlgili haber: Edremit'te Atıklarla Dolu Evde Yangın Çıktı

Araştırmacılar, 693 kişilik can kaybı sayısının kesin toplamı yansıtmadığını, bazı eski kayıtların henüz bulunamadığını veya can kaybı sayılarının belirsiz olduğunu vurguladı. Yeni belgelerle genişletilen bu çalışmanın; yerel yönetimler, mühendisler, şehir plancıları ve afet yönetimi uzmanları için kritik bir veri kaynağı olması hedefleniyor.