Kış Depresyonuna Karşı Uzman Uyarısı: Mevsimsel Değişimler Psikolojiyi Nasıl Etkiliyor?

Kış mevsiminin uzun ve sert geçtiği Sivas'ta, mevsimsel değişimlerin psikolojik etkilerinin daha yoğun hissedildiğini ifade eden Psikolog Burak Koçkanat, sonbahar ve kış dönemlerinin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dair öneriler sundu. Günlerin kısalması, gün ışığının azalması ve hava sıcaklıklarının düşmesinin, bireylerin günlük yaşam alışkanlıkları ile ruh hallerini doğrudan etkilediğini vurgulayan Koçkanat, bu durumun yetişkinlerde ve çocuklarda farklı belirtilerle ortaya çıktığını belirtti. Çocukların yaşadıkları duyguları yetişkinler gibi sözel olarak ifade edemediklerini hatırlatan Koçkanat, ebeveynlerin çocuklarının davranışlarındaki değişimleri dikkatle takip etmeleri gerektiğini söyledi.

"Kış depresyonu dediğimiz olay gerçekten var" diyen Koçkanat, sonbahar ve kış aylarında hissedilen isteksizlik ve yorgunluğun biyolojik bir temeli olduğunu şu sözlerle açıkladı: "Sonbahar ve kışın hissettiğimiz bu yorgunluk hayal ürünü değil. Bedenimizin mevsime verdiği bir tepkime. Günler kısaldıkça daha az gün ışığı alıyoruz. Işık azalınca uykuyla ilgili melatonin ve duygu durumumuz ile bağlantılı serotonin dengesi değişebiliyor. Sivas gibi kış aylarının uzun ve sert geçtiği şehirlerde bu etki daha belirgin hissedilebiliyor. Kısacası bu isteksizlik bedenimizin mevsime uyum sağladığı bir durum. Kış depresyonu dediğimiz olay gerçekten var, bunun bilimsel adı mevsimsel örüntülü depresyon. Sonbaharda biraz hüzünlenmek, daha çok uyumak istemek ve canımızın tatlı çekmesi çoğu zaman normaldir. Ancak bu durum haftalarca sürüyor ve kişi işini, arkadaşlık ilişkilerini, gündelik hayatını aksatıyorsa artık sıradan bir mevsim hüznünden söz edemeyiz. Genç yetişkinler bu dönemde çoğu zaman birçok yükü aynı anda taşıyor. İş ve kariyer baskısı, ebeveyn sorumluluğu, ekonomik kaygılar gibi. akşamların erken kararmasıyla günümüz işten eve ve ekran başında sıkışabiliyor. Sosyal hayat daralıyor ve insan fark etmeden kendisini çevresinden çekebiliyor."

İlgili haber: Çocukluk Çağı Lösemisinde B Hücreli Tiplerde Tedavi Başarısı Yüzde 90'a Ulaştı

Çocuklarda belirtilerin yaş gruplarına göre farklılık gösterdiğini belirten Koçkanat, "Çocuklarda mevsim değişiminden etkileniyor ama bunu yetişkinlerde olduğu gibi ifade etmiyorlar. Okul öncesi çocuklarda uyku düzeninin bozulması, huzursuzluk ve sık ağlama durumları görülebiliyor. İlkokul çağlarında ise okula isteksizlik, dikkat dağınıklığı ya da karın ağrısı gibi bedensel şikayetler öne çıkabiliyor. Ergen çocuklarda da odaya kapanma, sinirlenme, ekrana gömülme şikayetleri sık karşılaştığımız işaretler. Çocuklar hüzünlerini çoğu zaman kelimelerle değil davranışlarla anlatır. Ebeveynin ruh hali çocuğu doğrudan etkiler. Çocuklar duyguları nasıl düzenleyeceklerini en çok ebeveynlerini izleyerek öğrenirler. Yorgun, gergin ya da sürekli tükenmiş hisseden ebeveynin ruh hali evin tüm havasına yansır" şeklinde konuştu.

İlgili haber: Diyabetik Ayak Yarası Uzuv Kaybına Yol Açtı: Uzmanlardan Kritik Uyarı

Kış mevsimini ailece daha sağlıklı geçirmek için üç temel öneride bulunan Koçkanat, gün ışığından maksimum düzeyde yararlanılması gerektiğini belirterek, sabahları perdelerin açılmasını, kahvaltının pencere kenarında yapılmasını ve hafta sonları öğle saatlerinde kısa yürüyüşlere çıkılmasını tavsiye etti. İkinci olarak tüm ailenin uyku düzenini korumasının önemine değinen Koçkanat, son olarak ekran bağımlılığı yerine ortak alışkanlıklar geliştirilmesini önerdi. Birlikte yemek yeme, oyun geceleri ve kitap saatlerinin faydalı olacağını belirten uzman, "Kış ayları aslında aileler için çok güzel bir fırsat. Yetişkinlerde iki haftadan uzun süren mutsuzluk, umutsuzluk ya da iştahta belirgin azalma varsa destek almak için beklememek gerekir. Çocuklarda ise davranış değişikliği haftalarca sürüyorsa ve okul başarısı, arkadaşlık ilişkileri bozulmuşsa bir uzmandan destek almak gerektiğini öneriyorum" diyerek sözlerini tamamladı.