Kanser Tedavisinde Yerli İlaç Hamlesi: Yeni Moleküller Geliştirildi

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) ve İstanbul Medipol Üniversitesi'nden bilim insanları, kanserle mücadelede kullanılabilecek yeni ilaç adayları geliştirdi. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen testler, sentezlenen moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücrelerinin yayılımını durdurmada etkili olduğunu kanıtladı.

"Yeni Tirozin Kinaz İnhibitörlerinin Sentezi ve Biyolojik Aktivitelerinin Araştırılması" başlığıyla yürütülen çalışma; BEUN Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yaşin'in ortak çalışmasıyla hayata geçirildi. Araştırmacılar, kanser hücrelerinin kontrolsüzce büyümesini ve yayılmasını tetikleyen "tirozin kinaz" enzimlerini hedef alarak, bu enzimleri baskılayan yeni nesil moleküller geliştirdi.

İlgili haber: Akciğer Kanserinde Erken Tanının Hayati Önemi ve Belirtileri

2018 yılında başlayan ve Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) tarafından desteklenen sürecin detaylarını paylaşan Prof. Dr. Zuhal Gerçek, moleküllerin kimyasal sentez aşamasının Zonguldak'ta, biyolojik testlerin ise İstanbul'da tamamlandığını belirtti. Prof. Dr. Gerçek, "Bu çalışmada amacımız kanser ilacı olmaya aday moleküllerin sentezini gerçekleştirmek ve bunların anti-kanser aktivitelerini kanıtlamak üzerineydi. Proje iki kısımdan oluşuyor. Bir tanesi moleküllerin sentezi, Bülent Ecevit Üniversitesi’nde tarafımca tamamlandı. İkincisi de bunların anti-kanser aktivitelerinin araştırılması. O da İstanbul Medipol Üniversitesi’nde Profesör Doktor Mustafa Güzel ve Betül Yeşil tarafından gerçekleştirildi. Yaptığımız çalışmalar neticesinde bu yeni moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğunu kanıtlamış olduk. Ve bu özelliklerini gerek deneysel gerekse teorik olarak ortaya koyduk" ifadelerini kullandı.

Kanser tedavilerindeki yan etkilerin azaltılmasını ve ilaç etkinliğinin artırılmasını hedefleyen buluş, dört farklı özgün kimyasal bileşiği kapsıyor. Çalışma, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun yanı sıra Avrupa'dan da tescil alarak iki ayrı patentle koruma altına alındı. Prof. Dr. Gerçek, bu başarıyla ilgili olarak, "Neticesinde bir ulusal, bir de Avrupa patenti olmak üzere iki patentle de bu fikrimizi koruma altına aldık. Böylece yerli ve milli ilaç üretiminde ufak bir adım atmış olduk" dedi.

Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu da Zonguldak'ta yaptığı açıklamalarda, Türkiye'de ilaç ve tıbbi cihaz geliştirme çalışmalarına destek verdiklerini belirterek, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nin kanser tedavisine yönelik yürüttüğü bu molekül projelerini çok değerli bulduğunu vurgulamıştı.

İlgili haber: Bodrum'da Obezite Tedavisinde Multidisipliner Yaklaşım

Geliştirilen moleküllerin klinik aşamaya geçerek gerçek bir ilaca dönüşmesi ve hastanelerde kullanılabilmesi için laboratuvar çalışmalarının ardından insan üzerindeki klinik testlerin tamamlanması bekleniyor.