Gökbilimcileri Şaşırtan Keşif: Yıldızına Ters Yönde Dönüş Yapan Ötegezegen
Dünya'dan 73 ışık yılı uzaklıkta bulunan GJ 3090 b isimli ötegezegenin, etrafında döndüğü yıldızın aksine ters bir yörüngede hareket ettiği belirlendi. Yakınlarında bu durumu tetikleyecek devasa bir gök cismi bulunmayan gezegen, mevcut gezegen oluşum teorilerini yeniden tartışmaya açtı. Araştırmacılar, bu sıradışı sistemin gizemini çözmek için yeni senaryolar üzerinde çalışıyor.
Gezegen sistemlerinin oluşum sürecinde gezegenler, etrafında şekillendikleri genç yıldızların gaz ve toz diskleriyle aynı yönde dönme eğilimi gösterir. Bu durum, yıldız ile gezegenin yörünge düzlemlerinin genel olarak birbiriyle uyumlu olmasını sağlar. Ancak 2022'de varlığı tespit edilen GJ 3090 b, bilinen bu kozmik kuralı altüst ediyor.
Dünya ile kıyaslandığında 2,2 kat daha geniş yarıçapa ve 4,5 kat daha fazla kütleye sahip olan bu alt-Neptün türü gezegen, merkezindeki yıldızın ekvator düzlemine göre 136 derecelik oldukça dik ve ters bir açıyla hareket ediyor.
İlgili haber: IMF Küresel Borç Krizine Karşı Uyardı: ABD ve İngiltere Rekor Borçla Karşı Karşıya
La Silla Gözlemevi'nde yer alan yüksek hassasiyetli NIRPS cihazıyla gerçekleştirilen gözlemler, bu eşine az rastlanır yörünge sapmasını net bir şekilde ortaya koydu. Bilim dünyası bugüne kadar yörünge eğikliği bu seviyede olan sadece beş farklı sistem tespit edebilmişti.
GJ 3090 b'yi diğer örneklerden ayıran temel fark ise yörüngesini bu denli saptırabilecek büyüklükte ikinci bir dev gezegenin ya da bir kahverengi cücenin sistemde yer almaması. Bu tablo, astronomların gezegenlerin evrimine ilişkin genel kabul gören modelleri gözden geçirmesini zorunlu kılıyor.
Araştırmayı yürüten bilim insanları, sistemi etkileyecek dev bir komşunun yokluğunda alternatif bir ihtimal üzerinde duruyor. Yapılan tahminlere göre merkezdeki yıldız, geçmişte dışarıdan gelen ve ters yöne sahip farklı bir disk maddesini bünyesine katmış ve GJ 3090 b de bu hizasız diskin içinde oluşmuş olabilir.
İlgili haber: Küresel İklim Krizi Alarm Veriyor: Dev El Niño Yüz Binlerce Can Alabilir
Astronomy & Astrophysics dergisinde okurlarla paylaşılan bu çarpıcı keşif, ötegezegen sistemlerinin ön görülenden çok daha karmaşık ve dinamik yapılara sahip olabileceğini bir kez daha kanıtlıyor.
Yorum Yap