El ve Ayak Parmaklarındaki Renk Değişimlerine Dikkat: Raynaud Fenomeni Nedir?

Romatoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, stresli dönemlerde veya soğuk hava koşullarında el ve ayak parmak uçlarında meydana gelen mavi-mor renk değişimlerinin Raynaud Fenomeni (Sendromu) işareti olabileceğine dikkat çekti. Toplumun yüzde 3 ile 5'ini etkileyen bu durumun ısı değişimleri ve stresle tetiklendiğini belirten Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, şunları söyledi: "Raynaud Sendromu’nun (RB) en önemli belirtisi, el ve-veya ayak parmak uçlarında bazen soğuğa maruz kalındığında bazen de stresle birlikte oluşan mavi-mor renk değişikliğidir. Hastalık kan damarlarında daralma sonucu ortaya çıkar. Normalde deriye giden kan damarları, soğuk havalarda ısı kaybını azaltmak için daralır. Ancak Raynaud hastalığında bu süreç uzar. Bir süre sonra kanlanmanın bozulmasına bağlı olarak damarlarda oksijen seviyesi düşer ve deride mavi-mor renk değişikliği olur. Bu mavi-mor renk değişikliğini takiben damarlarda bir genişleme meydana gelir. Ardından parmak uçları yeniden pembe-kırmızı hale döner."

Raynaud hastalığının herhangi bir ek hastalık olmaksızın tek başına görülebildiğini ifade eden Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, bu duruma 'birincil-primer RB (PRB)' adı verildiğini vurguladı. Hastalığın başka bir rahatsızlığın ön belirtisi olarak veya mevcut bir hastalığın seyri sırasında ortaya çıkması durumuna ise 'ikincil-sekonder RB (SRB)' dendiğini ekledi. Özellikle genç kadınlarda daha sık rastlanan bu durumla ilgili olarak Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, "PRB’nin genetik bir yönü de vardır. PRB olanların yakınlarında da benzer belirtiler olabilir. PRB’de tedaviye cevap genellikle iyidir, önemli bir probleme yol açmaz" dedi.

İlgili haber: Kök Kanal Tedavisinde Yapay Zeka Dönemi Başlıyor

İkincil Raynaud sendromunun (SRB); sistemik skleroz (skleroderma), SLE, Sjögren sendromu, anti-fosfolipid sendrom, poli-dermatomyozit ve romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmalı hastalıklarla birlikte görülebileceğini belirten Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, "SRB, bunun dışında vücut savunma sisteminden kaynaklanan başka sistemlere ait hastalıklara da eşlik edebilir. Bazı hastalarda kulak kepçesi, burun, yüz, diz, meme uçları da etkilenebilir. Nadiren tüm kol ve bacakta da RB görülebilir. Parmaklarda renk değişiminin yanı sıra iğnelenme, uyuşma, ağrı olabilir. Eğer damarların daralma dönemi uzun sürerse dokular için tehlikeli olabilir. Kanlanma bozukluğuna bağlı parmak uçlarında yaralar gelişebilir" şeklinde konuştu.

Tanının, hastanın tipik şikayetleri (soğuk ve stresle gelişen renk değişimi, soğukluk, ağrı) ve fiziksel muayene ile konulduğunu kaydeden Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, şüpheli vakalarda görüntüleme yöntemlerinin kullanılabileceğini ve benzer belirtilere yol açan diğer nedenlerin elenmesi gerektiğini vurguladı. Hastaların yaşam tarzında dikkat etmesi gerekenlere değinen Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, şu önerilerde bulundu: "Hastalar vücutlarını soğuktan korumalı ve buna göre kıyafet seçmelidir. Soğuk havalarda mutlaka eldiven ve yün çorap giymeliler. Sigaradan uzak durmalılar. Sigaradaki nikotin ve benzeri kimyasallar damarların daralmasına neden olarak Raynaud hastalığını kötüleştirir. Damar daralmasına yol açan ilaçların da olumsuz etkileri olabilir. Bu nedenle tedavi seçimleri buna göre yapılmalıdır. Örneğin, bazı nezle-grip, migren ilaçları ve psikiyatrinin kullandığı bazı ilaçlar damar daralmasına yol açabilir. Stresin de damar daraltıcı etkisi olduğu unutulmamalıdır."

İlgili haber: Denizli Devlet Hastanesi 520 Yatak Kapasitesiyle Açılıyor

İlaç tedavisinde hastalığın primer veya sekonder olmasının kritik önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu, "Tedavi planı altta başka bir hastalığın olup olmadığı değerlendirilerek yapılır. SRB’nde eşlik eden hastalığın tedavisi ön planda yapılır. Bunun yanında damar genişletici diğer tedaviler hastanın durumuna göre değerlendirilir. Ayrıca hastanın kullandığı başka ilaçlar varsa, bunların RB’ne etkileri değerlendirilerek gerekirse buna göre düzenleme yapılmaktadır" diyerek sözlerini tamamladı.