AYM, bireysel başvuruların yüzde 85,7'sini sonuçlandırdı

AYM Başkanı Özkaya, Yüksek Mahkemeye bireysel başvuru hakkının tanınmasının​​​​​​​ 14. yıl dönümü kapsamında AYM Yüce Divan Salonu'nda düzenlenen "Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi" temalı sempozyumun açılış konuşmasını yaptı.

Özkaya, konuşmasında, Yüksek Mahkemeye 14 yılda yapılan bireysel başvuru istatistiklerini açıkladı.

İlgili haber: AK Parti Genel Sekreteri İnan'dan Yolsuzlukla Mücadele ve Özgür Özel'e Sert Tepki

Buna göre, AYM'ye toplam 756 bin 726 başvuru yapıldı. Bunların 648 bin 410'u sonuçlandırıldı.

Bugüne kadar yapılan başvuruların yaklaşık yüzde 85,7'sinin karara bağlandığına dikkati çeken Özkaya, şöyle devam etti:

"2026 yılında da çalışmalarımız aynı kararlılıkla devam etmektedir. Bugün itibarıyla Mahkememize yaklaşık 40 bin 769 bireysel başvuru yapılmış, yaklaşık 30 bin civarında başvuru sonuçlandırılmıştır. Bu rakamlar, bireysel başvurunun geçen 14 yıl içinde hukuk sistemimizde ne ölçüde geniş bir uygulama alanına ulaştığını göstermektedir. Ancak bu tabloyu salt sayısal bir büyüklük veya iş yükü meselesi olarak değerlendirmemek gerekir. Her bir başvuru, Anayasa'da güvence altına alınan bir hakkının kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri süren bir insanın adalet arayışını ifade etmektedir, bunu unutmamak gerekir."

Özkaya, AYM'nin yapılan başvuruları makul sürede sonuçlandırmaya çalıştığını belirterek, geliştirdiği içtihatlarla da benzer hak ihlallerinin ortaya çıkmasını önlemeye yönelik anayasal standartları belirlemeyi sürdürdüğünü ifade etti.

Bireysel başvuruya yargı mercileri ile diğer kamu kurumlarının gösterdiği hassasiyetin, sistemin etkinliği bakımından son derece kıymetli olduğunu kaydeden Özkaya, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Mahkememiz, verdiği ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediğini de yakından takip etmektedir. Mahkememiz istatistiklerine göre 2013 yılından bugüne kadar verilen toplam 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9'u uygulanmıştır. Uygulama konusunda yaşanan sorunlar ise çok sınırlı sayıdaki somut olay ve bazı teknik hususlarla sınırlı kalmıştır. Bu yüksek uygulama oranı, bireysel başvurunun 14 yıllık tecrübesi bakımından son derece anlamlıdır. Zira bireysel başvurunun gerçek etkisi, verilen ihlal kararlarının hayata geçirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bir ihlalin tespit edilmesi kadar, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması da temel hakların etkili biçimde korunmasının vazgeçilmez bir unsurudur."

AYM Başkanı Özkaya, teknolojik gelişmelerin tarih boyunca hukuku etkilediğini, günümüzde de dijitalleşme, büyük veri ve yapay zeka teknolojilerinin yargı sistemine etkilerinin bulunduğunu bildirdi.

Anayasa mahkemelerinin insan onuru, eşitlik, özgürlük, adalet, demokratik toplum, ölçülülük, kamu yararı ve hukuk devleti gibi anayasal ilkeleri yorumladığını dile getiren Özkaya, "Bu kavramların hiçbiri yalnızca verilere dayalı matematiksel bir formülle açıklanamaz. İşte tam bu noktada insan muhakemesi vazgeçilmez hale gelmektedir." görüşünü paylaştı.

Özkaya, AYM'nin de insan unsurunu göz ardı etmeksizin dijitalleşmenin ve yapay zekanın sunduğu imkanlardan etkin biçimde yararlanmak amacıyla uzun süredir kapsamlı çalışmalar yürüttüğünü belirterek, şöyle devam etti:

"Bu kapsamda Mahkememizde dijital dönüşüm, bireysel başvurunun alınmasından dosyaların incelenmesine, hukuki bilgiye ve içtihada erişimden kararların yayımlanmasına kadar uzanan geniş bir alanda ele alınmaktadır. Avukatlarımızın 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren bireysel başvuruları UYAP üzerinden yapabilmelerine imkan sağlanmıştır. Uygulamanın kısa sürede önemli ölçüde benimsendiğini memnuniyetle görüyoruz. Mahkememize yapılan bireysel başvuruların yaklaşık yüzde 34'ü UYAP Avukat Portalı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Her üç başvurudan birinin elektronik ortamda yapılmış olması, dijital başvuru imkanının uygulamada karşılık bulduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Önümüzdeki dönemde de teknolojinin sunduğu imkanlardan yararlanarak bireysel başvuru sisteminin erişilebilirliğini ve etkinliğini daha da geliştirmeyi hedefliyoruz."

İlgili haber: Milletvekili Arslan Tatar: "Şırnak Türkiye'nin Parlayan Yıldızı Haline Geldi"

Özkaya, TÜBİTAK ile işbirliğiyle bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerinde kullanılabilecek yapay zeka tabanlı bir karar destek sisteminin geliştirilmesi çalışmalarında da sona yaklaşıldığını bildirdi.