Ulusal Sinemanın Öncüsü Halit Refiğ Esenler'de Anıldı

Ulusal Sinema kavramının öncüsü ve Türk sinemasında özgün sanat anlayışıyla derin izler bırakan yönetmen Halit Refiğ, Esenler'de düzenlenen bir anma etkinliğinde yad edildi. Esenler Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından organize edilen "Bir Düşünce Adamı Olarak: Halit Refiğ" başlıklı programda, usta yönetmenin toplumsal meselelere ve dünyaya bakış açısını içeren 'Tek Umut Türkiye' kitabı mercek altına alındı. Dr. Kadir Topbaş Kültür Sanat Merkezi’nde gerçekleştirilen ve gazeteci Bünyamin Yılmaz’ın moderatörlüğünü üstlendiği söyleşiye; Halit Refiğ’in eşi Gülper Refiğ, gazeteci-yazar Ali Saydam ve sinemacı Emine Uysal Berger katıldı.

Program kapsamında sinemayı sadece bir sanat dalı olarak değil, aynı zamanda toplumunu ve insanını anlamanın bir aracı olarak gören Refiğ’in fikir dünyası, yaşam mücadelesi ve sanat vizyonu detaylandırıldı. Halit Refiğ’in hayatına dair bilgiler paylaşan eşi Gülper Refiğ, 'Tek Umut Türkiye' kitabının hazırlık sürecini ve eşinin tavizsiz duruşunu anlattı. Batı merkezli sinema anlayışına karşı kendi kültürünü yansıtan bir sinema inşa etmek isteyen Refiğ'in, ülkesinin onurunu her şeyin üzerinde tuttuğunu belirten Gülper Refiğ, "Kendi sinemamı yapmak istiyorum dedi. Ülkesini tanımak istedi ki ona hitap edebilsin. O dönemde köy edebiyatı ve geri kalmış toplumları anlatan eserler ön plandaydı. Ancak Halit Refiğ, ülkesinin olduğundan farklı gösterilmesini istemiyordu. Kendi onurundan çok ülkesinin onuruna düşkün bir insandı. Türkiye’ye efendilik taslamaya, ülkemizi küçümsemeye ve kendi değerlerimizi yok saymaya çalışanlara karşı mücadele etti. Onun en belirgin özelliklerinden biri, ülkesinin onurunu her şeyin üstünde tutmasıydı" ifadelerini kullandı.

İlgili haber: Babaeski Devlet Hastanesi Çalışanlarına Yangın Müdahale Eğitimi

Bu ilkeli duruşun zorluklarını da dile getiren Gülper Refiğ; filmlerinin engellendiğini, eserlerinin yakıldığını ve ağır eleştiriler aldığını ancak eşinin asla pes etmediğini vurguladı. Refiğ'in şöhret ve kişisel çıkarları önemsemediğini, bu nedenle Hollywood'dan gelen teklifi geri çevirdiğini belirten Gülper Refiğ, mütevazı yaşamlarına da değindi. İki odalı evlerinde Oğuz Atay, Adnan Saygun ve Tomris Uyar gibi pek çok değerli ismin ağırlandığını anlatan Refiğ, "Antrede kırık dökük masa ve sandalyelerimiz vardı ama kahkahalar vardı evimizde. Fikri hür bir insandı. Onun mutluluğu sahip olduklarında değil, düşüncelerinden ve değerlerinden vazgeçmemesindeydi. Türkiye’nin geleceğinden hiçbir zaman umudunu kesmedi" şeklinde konuştu.

Gazeteci-yazar Ali Saydam ise Halit Refiğ ile tanışmasının hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ifade etti. Gençlik yıllarında sinema yazıları yazmak için Refiğ'e başvurduğunu ve başlangıçta olumsuz yanıt alsa da ısrarının sonucunda onunla çalıştığını belirten Saydam, "Benim hayatımda çok önemli bir yeri var. Benim hayatımdaki son üniversite Halit Refiğ’dir. Bana ‘Düşünmek zor iştir, Alicim’ derdi" dedi. Refiğ'in kendisini sinemacı olarak tanımladığını ancak kendisinin onu bir filozof ve düşünür olarak gördüğünü söyleyen Saydam, usta yönetmenin hiçbir kurumdan veya kişiden talepte bulunmadan, bağımsız bir şekilde yaşamasının onun mutluluk sırrı olduğunu belirtti. Ayrıca Refiğ'in medeniyetlere bakışını özetleyen "Doğu’da aşkı, Batı’da ölümü gördüm" sözüne dikkat çeken Saydam, vefa, namus ve huzur gibi kavramların Refiğ'in dünyasındaki önemini vurguladı.

İlgili haber: Şehzadeler'de 'Atma Paylaş' ile Sosyal Dayanışma Güçleniyor

Sinemacı Emine Uysal Berger ise Halit Refiğ ile üniversite yıllarında tanıştığını belirterek, yönetmenin eserlerinin sadece sinematik bir çalışma değil, aynı zamanda birer düşünce ürünü olduğunu ifade etti. Berger, Refiğ'in her filminde farklı bir toplumsal sorunu derinlemesine işlediğini; 'Gurbet Kuşları' filminde iç göçü, 'Haremde Dört Kadın' filminde ise dönemin toplumsal yapısını ele aldığını belirtti.