Anadolu'nun Taş Hafızası Dijitalleşiyor: 18 İlde 7 Bin Eser Belgelendi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2024 yılında hayata geçirdiği "Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi" ile Anadolu'nun taşlara işlenmiş kültürel ve tarihî mirasını bilimsel yöntemlerle kayıt altına alıyor. Projenin ilerleyişine dair sosyal medya üzerinden bilgi paylaşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, "Anadolu’nun taş üzerindeki hafızasını bilimsel yöntemlerle kayıt altına alıyor, koruyor ve gelecek kuşaklara aktarıyoruz" dedi.

Bakan Ersoy, Türk-İslam medeniyetinin asırlık izlerini taşıyan eserlerin ülke genelinde kapsamlı bir çalışmayla belgelendiğini belirterek, "Türk-İslam medeniyetinin asırlara uzanan izlerini taşıyan mezar taşları ve kitabeleri, ülke çapında yürüttüğümüz kapsamlı bir çalışmayla kayıt altına alıyoruz. 2024 yılında hayata geçirdiğimiz Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında; 2025’te Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır’da başlattığımız saha çalışmalarını bu yıl 18 ile taşıdık. Bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin belgeleme işlemlerini gerçekleştirdik" ifadelerini kullandı.

İlgili haber: Mitolojik Anlatılar Osmangazi'de Sinema ile Buluşuyor

Mezar taşlarının ve kitabelerin sadece isim ve tarihlerden ibaret olmadığını, aynı zamanda dönemin sosyal yapısı, sanat anlayışı ve estetiği hakkında kritik veriler sunduğunu vurgulayan Ersoy, "Her bir mezar taşı, her bir kitabe; bir ismin ötesinde yaşadığı dönemin dili, sanatı, inancı, estetik anlayışı ve toplumsal hayatından izler taşıyan tarihi bir belge niteliğinde" değerlendirmesinde bulundu.

Akademisyenlerin yürütücülüğünde 2025 yılında dört ilde başlatılan saha uygulamalarında; Denizli'nin Acıpayam ilçesindeki Alaattin Mahallesi Mezarlık Alanı'nda 243, İstanbul'daki Şeyh Mustafa Devati Haziresi'nde 504, Tokat'taki Mahmutpaşa Camii Haziresi'nde 13 ve Diyarbakır'daki Fatih Paşa Camisi Haziresi'nde 99 mezar taşı tespit edildi. İlk yıl toplam 859 eserin belgelendiği çalışma, 2026 yılında 18 ile genişletildi ve veri sistemine aktarılan eser sayısı yaklaşık 7 bine ulaştı. Çalışmaların yıl sonuna kadar sürmesi öngörülüyor.

İlgili haber: Bursa'nın Manevi Mirası Rehberli Geziyle Keşfedildi

Projenin temel amacı, ülke genelindeki tüm mezar taşları ve kitabeleri tespit ederek ortak bir ulusal dijital veri tabanı oluşturmak. Bu sistem sayesinde eserler; malzeme, yazı türü, dönem, bölge, sanat üslubu ve kitabe özellikleri gibi bilimsel kriterlerle analiz edilebilecek. Gelecek yıllarda tüm ülkeyi kapsaması hedeflenen projenin, araştırmacılar için kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürülmesi planlanıyor. Bakan Ersoy, "Hedefimiz, ülkemizin dört bir yanındaki bu eşsiz mirası ortak bir dijital veri tabanında buluşturmak ve zaman içerisinde kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürmek. Anadolu’nun taş üzerindeki hafızasını bilimsel yöntemlerle kayıt altına alıyor, koruyor ve gelecek kuşaklara aktarıyoruz" şeklinde konuştu.