Anadolu'nun 100 Kültür Hazinesi ABD'den Türkiye'ye Getirildi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Amerika Birleşik Devletleri'nden Türkiye'ye iadesi sağlanan 100 kültür varlığını İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde düzenlenen bir basın toplantısıyla tanıttı. Etkinlikte aynı zamanda, çeşitli ülke ve koleksiyonlara dağılmış olan Boubon kökenli eserlerin bir araya getirildiği "Kaçış Yok: Boubon" sergisinin açılışını yapan Bakan Ersoy, uluslararası iş birliği ve bilimsel kanıtlar sayesinde Anadolu mirasının ait olduğu topraklara geri kazandırıldığını belirtti. Ersoy, "Amacımız eserleri bir vitrinden alıp başka bir vitrine koymak değil, hikayeleri ve ait oldukları kültürel bütünlük içinde onları yeniden değerlendirebilmektir" ifadelerini kullandı.

Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos'un da katıldığı programda Bakan Ersoy, iade süreçlerini, bilimsel araştırmaların sonuçlarını ve elde edilen bulguları paylaştı. Programın sonunda heyetle birlikte müzeyi gezen Ersoy, getirilen eserleri inceleyerek detaylı bilgi aldı.

İlgili haber: Yıldırım'da Çocuklar Sanatla Buluşuyor

Mayıs 2026'da ABD'de yerleşik bir müzayede evinin satışa çıkardığı Anadolu kökenli eserler için Bakanlığın hızlıca harekete geçtiğini kaydeden Bakan Ersoy, hazırlanan bilimsel belgelerin Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) ile paylaşıldığını açıkladı. Bu çalışmalar neticesinde eserlerin satışının durdurulduğu ve Türkiye'ye iadelerinin sağlandığı bildirildi.

İadesi sağlanan 100 eser arasında, Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe'ye ait 40 parça dikkat çekiyor. MÖ 2300 ile 2000 yılları arasına tarihlenen ve Erken Tunç Çağı Anadolu'sunun gelişmiş metal işçiliğini yansıtan bu grup; törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplardan oluşuyor. Eserlerin iadesinde Prof. Dr. Tahsin Özgüç'ün bilimsel çalışmalarından faydalanıldığı, 1953 yılındaki kaçak kazılara dair kayıtların ve müze koleksiyon giriş belgelerinin karşılaştırmalı analizlerle kullanıldığı belirtildi. Böylece yaklaşık 70 yıl sonra gerçekleşen iadenin önü açıldı.

Bir diğer önemli grup ise Burdur'un Düver Köyü kökenli, MÖ 6. yüzyıla (Arkaik Dönem) tarihlenen 44 adet pişmiş toprak mimari levhadan oluşuyor. Çatı ve kaplama düzenlerinde kullanılan bu levhaların bezeme ve üslup özellikleri, arşiv kayıtlarıyla izlenerek tespit edildi. 2022'de ABD'den, 2024'te Danimarka'dan ve 2025'te Virginia Güzel Sanatlar Müzesi'nden yapılan iadelerin ardından, J. Paul Getty Müzesi'ndeki parçalar da Türkiye'ye kazandırıldı. Bu eserlerin İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndeki diğer parçalarla birleştirileceğini duyuran Bakan Ersoy, "Her bir parça bize geçmişte yaşanan yağmayı hatırlatırken, aynı zamanda kararlılığın birleştirici gücünü de anlatacak" dedi.

İade edilenler arasında yer alan Aphrodisias Antik Kenti'ne ait portrenin geri alınmasında ise 1976 tarihli bir olay yeri tutanağı belirleyici oldu. Bakanlık uzmanlarının yaptığı araştırmalarda, söz konusu tutanakta savcının "Tespit edilip belgelenenler dışında başka eserlerin de çalındığı yapılan incelemeden anlaşılmaktadır" şeklindeki ifadesinin, arkeolojik verilerle desteklenerek iade talebine somut bir dayanak oluşturduğu açıklandı.

İlgili haber: 30. Uluslararası Ankara Caz Festivali Kapılarını Açıyor

İade edilen 100 kültür varlığı arasında ayrıca tanrıça heykelcikleri ve tiyatro maskları gibi özel parçaların da bulunduğu kaydedildi.