820 Yıllık Çivisiz Cami UNESCO Yolunda: Kapsamlı Restorasyon Başladı

Samsun’un Çarşamba ilçesi Hasbahçe Mahallesi'ndeki Göğceli Mezarlığı içerisinde yer alan ve 1206 yılında ahşap yığma tekniğiyle, hiç çivi kullanılmadan inşa edilen Göğceli Camii, kapsamlı bir restorasyon sürecine girdi. Deprem takozu sistemi sayesinde bölgedeki sarsıntıları hasarsız atlatarak günümüze ulaşan ve 'Çivisiz Cami' olarak anılan tarihi yapı, yürütülen çalışmalarla yeniden özgün formuna kavuşturuluyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 16 Şubat 2026 tarihinde başlatılan ve toplam 550 gün sürmesi planlanan restorasyon kapsamında, yapı hava koşullarından etkilenmemesi için geçici çelik çatı ve metal duvarlarla koruma altına alındı.

Restorasyon süreci kapsamında caminin iç ve dış kısımlarına iskeleler kuruldu. Yapı içerisindeki ahşap kaplamalar ve karkas sökülürken, döşemelerdeki molozlar temizlendi ve sonradan eklenen demir elemanlar kaldırıldı. Çalışmalar dahilinde taşıyıcı ahşap sistemler sağlamlaştırılacak, gerekli noktalarda ahşap dolgu ve koruyucu uygulamalar yapılacak. Temeldeki ahşap kadron ve kirişlemeler ihya edilerek güçlendirilecek, ahşap döşemeler ise orijinal malzemesine uygun şekilde yenilenecek. Mevcut kiremit çatı, geleneksel ahşap malzeme olan hartama ile değiştirilecek. Ayrıca ahşap tavan ve sütunlarda yer alan kök boyalı kalem işi süslemeler için bakım, tamamlama ve konservasyon işlemleri gerçekleştirilecek.

İlgili haber: Irak’taki deprem Şırnak’ta da hissedildi

Samsun Vakıflar Bölge Müdürü Hüseyin Uysal, tarihi yapının özgün mimarisine sadık kalınarak restore edildiğini belirterek, "Göğceli Camii 1206 yılında inşa edilmiş olup yapıda çivi kullanılmadığı için çivisiz cami olarak da bilinmektedir. Karadeniz Bölgesi’nde Anadolu ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birisidir. Ahşap yığma tekniği ile yapılmış ve tavandaki ahşaplarda kök boyaları ile kalem işi nakışlar mevcuttur. Çatı örtüsü kiremitle kaplanmıştır" dedi. Restorasyonun detaylarına değinen Uysal, "Bu detaylı restorasyon sürecinde yapı hava şartlarından zarar görmemesi için cami geçici koruyucu çatı ve metal duvarlarla koruma altına alınmıştır. Camiyi özgün hale getirmek için çatıdaki kiremit örtü ahşap malzeme olan hartama ile değiştirilecek olup ahşap tavan ve duvarlarda yenileme yapılacaktır. Ayrıca taşıyıcı sistemlerde sağlamlaştırma yapılacak ve ahşap döşemeler yenilenecektir. Restorasyon sonrasında ibadete açılacak olan cami UNESCO geçici kültürel miras listesine teklif edilecektir. Vakıflar Genel Müdürlüğü her zaman olduğu gibi bugün de kültürel mirasına sahip çıkmaya devam edecektir" şeklinde konuştu.

İlgili haber: Bakan Murat Kurum: "Ülkemiz, diplomaside, şehircilikte, çevre politikalarında, küresel meselelerde söz sahibi"

Ahşap numuneler üzerinde yapılan testlerle 1206 yılında inşa edildiği kesinleşen caminin ön kısmındaki revakın ise 1335 yılında eklendiği tespit edildi. 16 Mayıs 1986'da birinci derecede korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen yapıda, kuzey-güney yönünde 14, doğu-batı yönünde ise 13 metre uzunluğunda tek parça ahşap kalaslar kullanıldığı biliniyor.