28 Şubat Sürecinin Yargı Maratonu: Müebbet Hapis ve Sökülen Rütbeler

Türk siyasi tarihine 'postmodern darbe' olarak geçen ve dönemin komutanlarının 'Bin yıl sürecek' sloganıyla yürüttüğü 28 Şubat sürecinin üzerinden 29 yıl geçti. Darbe sürecinde etkin rol üstlenen asker ve bürokratların yargılandığı süreç, en az darbenin kendisi kadar çalkantılı bir seyir izledi. Yıllar süren yargılamalar sonucunda, aralarında üst düzey komutanların da bulunduğu sanıklar ağır cezalara çarptırıldı.

Soruşturma süreci, darbeden uzun yıllar sonra 12 Nisan 2012 tarihinde gerçekleştirilen ilk operasyonlarla başladı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, aralarında yüksek rütbeli askerlerin de olduğu çok sayıda şüpheli hakkında işlem yapıldı. Hazırlanan iddianame ile 103 sanık hakkında dava açıldı. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yaklaşık 7 yıl süren yargılamanın ardından karar 13 Nisan 2018'de açıklandı. Türkiye ekonomisine milyarlarca dolarlık zarar veren ve on binlerce kişinin özgürlüğünü kısıtlayan sürecin faillerinden 21 sanık ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı; bu cezalar iyi hal indirimiyle müebbet hapse çevrildi. Davada 68 sanık beraat ederken, 4 sanığın dosyası ölüm nedeniyle düştü, 10 sanık hakkında ise zamanaşımı kararı verildi. Mahkeme ayrıca mahkum edilen askerlerin rütbelerinin sökülmesine hükmetti ancak sanıkların yaşları ve sağlık durumları nedeniyle karar duruşmasında tutuklama yapılmadı; bunun yerine adli kontrol ve yurt dışı çıkış yasağı getirildi.

İlgili haber: Yüksekova'da Kumar Operasyonu: İşletmeye ve Kişilere Ceza Yağdı

Bu kararla birlikte Çevik Bir, Çetin Doğan ve Erol Özkasnak gibi dönemin etkili komutanlarının rütbeleri sökülerek 'er' konumuna düşürüldüler. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi, 22 Haziran 2020'de ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun buldu. Yargıtay 3. Ceza Dairesi ise 9 Temmuz 2021'de 14 sanığın müebbet hapis cezalarını onadı. Yargıtay, Halil Kemal Gürüz, Erdoğan Öznal, Hayri Bülent Alpkaya ve Muhittin Erdal Şenel'in mahkumiyetlerini 'suça yardım' kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozarken, zamanaşımı nedeniyle dosyası düşen 12 sanığın cezalandırılması gerektiğine karar verdi. Böylece toplam 16 sanık için yeniden yargılama süreci başladı ve ilk duruşma 22 Kasım 2021'de Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapıldı.

9 Eylül 2021 tarihi itibarıyla cezası kesinleşen emekli generallerin rütbeleri söküldü. Genelkurmay Personel Başkanlığı'nın TSK'dan çıkarma işlemiyle 'er' rütbesine indirilen isimler arasında; Çevik Bir, Çetin Doğan, Ahmet Çörekçi, İlhan Kılıç, Aydan Erol, Cevat Temel Özkaynak, Fevzi Türkeri, Yıldırım Türker, Çetin Saner, Erol Özkasnak, Hakkı Kılınç, İdris Koralp, Kenan Deniz ve Vural Avar yer aldı. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 30 ve 31. maddeleri uyarınca rütbeleri sökülen bu isimlerin askeri üniforma ve madalya taşıma hakları ellerinden alındı, orduevleri ve sosyal tesislere girişleri yasaklandı. Bu süreçte Çevik Bir Bodrum'da, Ahmet Çörekçi, Aydan Erol, Kenan Deniz ve İlhan Kılıç ise İstanbul'daki orduevinde polisler tarafından gözaltına alındı.

İlgili haber: Bakan Yumaklı: "Yağışlar son 66 yılın en yüksek seviyesine ulaşmış durumda"

Kesinleşen cezaları nedeniyle cezaevine gönderilen sanıklardan emekli Korgeneral Vural Avar, 20 Aralık 2022'de Sincan Cezaevi'nde hayatını kaybetti. 17 Mayıs 2024 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan karar doğrultusunda, sürekli hastalık ve kocama hali nedeniyle bazı düzenlemeler yapıldı.